Kanada, GCAP muharip uçak programına ilk gözlemci ülke olarak katıldı

Kanada, İngiltere, İtalya ve Japonya tarafından yürütülen Global Combat Air Programme'a (GCAP) ilk gözlemci ülke olarak kabul edildi.

Kanada Savunma Bakanı McGuinty, İngiltere Savunma Bakanı Streeting, İtalya Savunma Bakanı Crosetto ve Japonya Savunma Bakanı Koizumi, 21 Temmuz 2026'da Londra'daki Wellington Kışlası'nda bir araya gelerek Kanada'nın programa katılımını duyurdu. Böylece GCAP, Aralık 2022'de programı başlatan üç ülkenin dışından ilk kez bir devlete resmî statü verdi.

KANADA TAM ORTAK DEĞİL, GÖZLEMCİ OLACAK

Anlaşmaya göre Kanada, programın yönetişim modeli, operasyonel yetenekleri, endüstriyel yapısı, güvenlik gereksinimleri ve uzun vadeli teslimat planları hakkında doğrudan bilgi edinebilecek. Ottawa yönetimi ayrıca Kanadalı savunma şirketlerinin altıncı nesil hava muharebe teknolojilerine sağlayabileceği katkıları değerlendirecek.

Bununla birlikte gözlemci statüsü, Kanada'yı İngiltere, İtalya ve Japonya ile eşit karar yetkisine sahip dördüncü ortak haline getirmiyor. Kanada'nın programın karar mekanizmalarında oy hakkı bulunmayacak ve gözlemcilik aşamasında herhangi bir mali katkı yükümlülüğü olmayacak. Açıklamalarda Kanada'nın uçak satın alacağına veya geliştirme maliyetlerine ortak olacağına ilişkin bağlayıcı bir karar da duyurulmadı. Daha kapsamlı katılım, ileride yapılacak görüşmelere bırakıldı.

Kanada Savunma Bakanı McGuinty, gözlemci statüsünün ülkesinin yeni nesil yetenekleri daha iyi anlamasına yardımcı olacağını belirterek işbirliğinin Kanada'nın egemenliğini koruyacak endüstriyel kapasite ve uzmanlığın geliştirilmesini destekleyeceğini bildirdi.

İNGİLTERE, İTALYA VE JAPONYA KATILIMI MEMNUNİYETLE KARŞILADI

İngiltere yönetimi, Kanada'nın katılımının GCAP'in uluslararası ve ölçeklenebilir yapısını güçlendireceğini vurguladı. İngiltere Savunma Bakanı Streeting, "Kanada'yı bu yeni katılım aşamasında karşılamaktan gurur duyuyoruz." ifadesini kullanarak tarafların teknolojik ilerlemeler konusunda uzmanlık paylaşacaklarını kaydetti.

İtalya Savunma Bakanı Crosetto, Kanada'nın kararını programın uluslararası çekiciliğini gösteren önemli bir gelişme olarak değerlendirdi. Crosetto, "Kanada'nın kararını büyük memnuniyetle karşılıyoruz." açıklamasında bulunarak GCAP'in yalnızca endüstriyel bir proje değil, güvenlik ve rekabet gücüne ilişkin stratejik bir tercih olduğunu belirtti.

Crosetto, 23 Haziran'da yaptığı açıklamada da programa yeni ülkelerin katılmasına açık olduklarını söylemiş, Kanada'yı gözlemci statüsüyle ilgilenen başlıca ülke olarak göstermişti. İtalyan Bakan, yeni ortakların maliyetlerin paylaşılmasına katkıda bulunabileceğini ifade etmişti.

Japonya Savunma Bakanlığı tarafından yayımlanan dörtlü bildiride ise Kanada'nın katılımının benzer görüşlere sahip güvenilir ortaklar arasındaki işbirliğini güçlendireceği belirtildi. Bildiride Kanada'nın dahil olmasının ülkelerin stratejik öncelikleri ve geleceğin hava muharebe ihtiyaçları arasında daha güçlü uyum sağlayacağı ifade edildi.

PROGRAM İLERİ KONSEPT VE DEĞERLENDİRME AŞAMASINDA

GCAP kapsamında İngiltere'nin BAE Systems, İtalya'nın Leonardo ve Japonya'nın Japan Aircraft Industrial Enhancement şirketlerinin oluşturduğu Edgewing ortak girişimi, uçağın tasarım ve geliştirme faaliyetlerinden sorumlu bulunuyor.

GCAP Uluslararası Hükümet Organizasyonu ile Edgewing arasında 3 Temmuz 2026'da 4,6 milyar sterlin değerinde sözleşme imzalandı. Sözleşme, uçağın temel gereksinimlerinin belirlenmesini, tasarım çalışmalarını ve kapsamlı test hazırlıklarını içeren ileri konsept ve değerlendirme aşamasının 2027 sonuna kadar sürdürülmesini öngörüyor.

Program yönetimi, Kanada'nın veya başka ülkelerin sürece dahil olmasının 2035 hizmete giriş hedefini değiştirmeyeceğini bildiriyor. Edgewing Üst Yöneticisi Zoff, hükümetlerin takvimin korunması yönünde güçlü irade gösterdiğini ve yeni katılımcıların programa gecikme değil katkı sağlayacağını söyledi.

Geliştirilmekte olan uçağın düşük görünürlük, yapay zeka, ileri sensörler, gelişmiş veri bağlantıları ve insanlı-insansız platformların birlikte çalışması gibi yeteneklere sahip olması planlanıyor. Uçağın İngiltere ve İtalya'daki Eurofighter Typhoon ile Japonya'daki F-2 uçaklarının yerini alması ve F-35 gibi mevcut platformlarla birlikte görev yapması hedefleniyor.

Kanada'nın gözlemci statüsü, Ottawa'ya GCAP'in teknolojik ve mali gelişimini yakından izleme imkanı sunarken henüz bir satın alma veya tam ortaklık taahhüdü oluşturmuyor. Reuters, bu adımı Kanada'nın savunma tedarikini ABD dışındaki Avrupa ve Asya ortaklıklarıyla çeşitlendirme arayışının bir parçası olarak değerlendiriyor.