Ukrayna, bir haftada 90 Rus gemisini vurduğunu açıkladı

Ukrayna İnsansız Sistemler Kuvvetleri, 6-12 Temmuz döneminde Azak Denizi'ndeki Rus deniz lojistiğine yönelik saldırılarda tanker, feribot, römorkör ve yük gemilerinden oluşan 90 deniz aracını hedef aldığını bildirdi. Ukrayna'nın açıkladığı haftalık toplam bağımsız kaynaklarca bütünüyle doğrulanamazken gemilerin gerçek hasar durumu ve battığı kesinleşen araç sayısı açıklanmadı.

Ukrayna İnsansız Sistemler Kuvvetleri Komutanı Brovdi, "Madyar" çağrı adıyla yaptığı açıklamada, birliklerinin 6-12 Temmuz'da Azak Denizi'ndeki Rus deniz trafiğine yönelik saldırılarda toplam 90 gemiyi vurduğunu ileri sürdü.

Komutan Brovdi, tanker, römorkör, feribot, kuru yük gemisi ve diğer deniz araçlarından oluşan hedeflerden birinin ortalama her 112 dakikada bir vurulduğunu bildirdi. Yedi günlük dönemin 10 bin 80 dakika sürmesi ve bu sürede 90 hedef açıklanması, söz konusu ortalamayla aritmetik olarak uyumlu bulunuyor.

Kaynak bilgilerde operasyon "insansız deniz sistemleri" veya "deniz dronları" kampanyası olarak nitelendirilse de yayımlanan görüntüler ve uzmanlık yayınlarındaki bilgiler, 6-12 Temmuz saldırılarında ağırlıklı olarak uzun menzilli insansız hava araçlarının kullanıldığına işaret ediyor.

İlk büyük saldırı, İnsansız Sistemler Kuvvetlerine bağlı 414'üncü Ayrı İnsansız Taarruz Havacılık Tugayının "Madyar'ın Kuşları" olarak bilinen yapısı içindeki Kairos Taburu tarafından düzenlendi. Naval News, görüntülerde gemilerin üzerinde uçan taarruz dronlarının görüldüğünü ve kullanılan araçların FP-1 sınıfı hava platformlarına benzediğini aktardı.

Bu nedenle operasyonun deniz hedeflerine yönelik olduğu doğrulanmakla birlikte, saldırı araçlarının tamamının insansız suüstü aracı veya "deniz dronu" olduğu teyit edilemiyor. Haberde daha geniş ve doğrulanabilir bir ifade olan "insansız sistemler" kullanıldı.

Ukrayna birlikleri, 6 Temmuz'u 7 Temmuz'a bağlayan gece Azak Denizi ve kuzey Karadeniz'de 8 petrol tankeri, bir kuru yük gemisi ve bir feribot olmak üzere 10 gemiyi vurduğunu açıkladı.

Yaklaşık 7 bin deadweight ton taşıma kapasitesine sahip olduğu bildirilen tankerlerden Sanar-1, Sanar-17, Klimena, Teti, Aleksey Savrasov ve Penelope'nin adları açıklandı. Diğer tanker ile kuru yük gemisi ve feribotun kimlikleri ilk aşamada paylaşılmadı.

Bazı yayınlarda tankerlerin yaklaşık 140 metre uzunluğunda olduğu ve 2006-2012 yıllarında inşa edildiği aktarıldı. Ancak bu teknik bilgilerin bütün hedef gemiler için geçerli olduğunu gösteren ortak bir resmî liste veya bağımsız sicil incelemesi yayımlanmadı.

Komutan Brovdi, 8 Temmuz'da 9 tankerin daha vurulduğunu, ilk 72 saatteki toplamın 19 tanker, bir kuru yük gemisi ve bir feribot olmak üzere 21 deniz aracına ulaştığını bildirdi. Kyiv Independent, bu iddiaları bağımsız olarak doğrulayamadığını ve o aşamada Rusya'dan toplu bir açıklama gelmediğini belirtti.

Ukrayna tarafı, 10 Temmuz'da işgal altındaki Kırım çevresinde 10 tanker, bir kuru yük gemisi, bir feribot ve bir römorkörden oluşan 13 geminin daha hedef alındığını duyurdu. Komutan Brovdi, bu saldırının ardından 120 saatlik toplamın 48 gemiye çıktığını açıkladı.

Kaynaklarda geçen "42-50 gemi" aralığı farklı yayın saatlerindeki geçici veya yuvarlatılmış ara toplamları yansıtıyor. Ukrayna'nın 10 Temmuz için açıkladığı kesin ara toplam 48 gemi oldu.

Ukrayna İnsansız Sistemler Kuvvetleri, 11 Temmuz gecesi 21 tanker, 4 römorkör, 2 kuru yük gemisi ve bir özel amaçlı gemi olmak üzere 28 ayrı deniz aracının vurulduğunu bildirdi.

Komutan Brovdi, bu gemilere yönelik toplam 73 "başarılı vuruş" kaydedildiğini açıkladı. Buradaki 73 sayısı ayrı gemilerin değil, 28 hedefe yöneltilen ve isabet ettiği ileri sürülen saldırıların toplamını ifade ediyor. Ukrayna Genelkurmayı da hasarın boyutunun ve saldırı sonuçlarının incelendiğini belirtti.

12 Temmuz'da 10 tanker ile 4 feribotun daha hedef alındığının açıklanmasıyla haftalık toplam 90'a yükseldi. Böylece açıklanan kronoloji, 10 Temmuz'daki 48 gemiye 11 Temmuz'daki 28 ve 12 Temmuz'daki 14 hedefin eklenmesiyle 48+28+14=90 şeklinde tutarlılık gösteriyor.

Bazı Ukrayna yayınları gemiler için "imha edildi" veya "ortadan kaldırıldı" ifadelerini kullansa da Ukrayna Genelkurmayının kendi açıklamasında hasarın ve saldırı sonuçlarının netleştirildiği belirtildi.

Açıklanan 90 sayısı, vurulduğu veya hedef alındığı ileri sürülen farklı deniz araçlarının toplamını gösteriyor. Bu rakamın 90 geminin battığı, kullanılamaz duruma geldiği veya kalıcı olarak hizmet dışı bırakıldığı anlamına geldiği doğrulanmadı.

Aynı geminin birden fazla isabet alması mümkün olmakla birlikte, haftalık toplamın yinelenen gemiler içerip içermediğini gösterecek eksiksiz bir gemi adı, IMO numarası ve hasar durumu listesi kamuoyuyla paylaşılmadı.

Haftalık toplamın tamamı da "gölge filo tankeri" değil. Listede yaptırım kapsamındaki tankerlerin yanı sıra feribotlar, römorkörler, kuru yük gemileri ve özel amaçlı bir gemi bulunuyor.

Rusya'nın Rostov Bölgesi Valisi Slyusar, 12 Temmuz'da Ukrayna'ya ait bir dronun Azak-Karadeniz Kanalı'na girmekte olan bir tankeri vurduğunu açıkladı.

Vali Slyusar, tankerin boş olduğunu, gemide çıkan yangının kontrol altına alındığını ve can kaybı yaşanmadığını bildirdi. Rus yetkililer aynı açıklamada bölgede 20 Ukrayna dronunun etkisiz hale getirildiğini savundu.

Vali Slyusar daha önce de 9 Temmuz'da Taganrog Körfezi'nde iki tankerin dron saldırılarında hasar gördüğünü açıklamıştı. Bu bilgiler bazı münferit saldırıları doğrulasa da Ukrayna'nın bir haftalık 90 gemi toplamını bağımsız olarak teyit etmiyor.

Reuters'ın Rus tahıl ihracatı sektöründeki üç kaynağa dayandırdığı haberine göre Rusya, Ukrayna'nın 10 Temmuz'daki 13 gemilik saldırısının ardından Don-Azak Kanalı'ndaki gemi trafiğini geçici olarak durdurdu.

Rus sınır muhafızlarının denizcilik şirketlerine, Kerç Boğazı'ndan geçiş başvurularının 10 Temmuz yerel saatle 18.10'dan itibaren kabul edilmeyeceğini bildirdiği aktarıldı. Duyuruda kısıtlamanın ne zaman kaldırılacağı belirtilmedi. Rusya'nın ulaştırma ve tarım bakanlıkları habere ilişkin sorulara yanıt vermedi.

Bu kronolojiye göre Kerç ve Don-Azak geçişlerindeki kısıtlama, 11 Temmuz gecesi açıklanan 28 gemilik saldırıdan sonra değil, 10 Temmuz'daki 13 gemilik saldırının ardından başladı. Komutan Brovdi ise 11 Temmuz'da trafiğin durduğunun görüldüğünü söyledi.

Don-Azak Kanalı, Don Nehri'ni Azak Denizi'ne; Kerç Boğazı ise Azak Denizi'ni Karadeniz'e bağlıyor. Rusya'nın önemli tahıl üretim merkezleri Rostov ve Krasnodar bu güzergahı kullanıyor.

Piyasa analistleri, Rusya'nın buğday ihracatının dörtte birine kadarının Azak Denizi üzerinden taşındığını tahmin ediyor. Geçişlerin durdurulduğuna ilişkin haberlerin ardından Euronext'te işlem gören buğday vadeli kontratları yüzde 4'e kadar yükselerek altı haftanın en yüksek seviyesine çıktı.

Bununla birlikte geçiş kısıtlamasının ne kadar sürdüğü ve tahıl sevkiyatında gerçekleşen fiilî kayıp miktarı henüz açıklanmadı.

Ukrayna Genelkurmayı, hedef alınan tankerlerin uluslararası yaptırımları aşarak Rus petrolü ve petrol ürünleri taşıdığını, diğer gemilerin ise Rus ordusunun lojistiğine, liman faaliyetlerine ve yük taşımacılığına destek verdiğini ileri sürdü.

Ukrayna tarafı, saldırıların amaçlarından birinin işgal altındaki Kırım'a yakıt ve diğer malzemelerin ulaştırılmasını kesintiye uğratmak olduğunu bildirdi. İlk saldırıları inceleyen uzmanlık yayınları da hedeflerin Kırım'ın yakıt ve ikmal hatlarında kullanılan gemiler olduğunu değerlendirdi.

Gemilerin "meşru askerî hedef" olduğu değerlendirmesi Ukrayna makamlarının hukuki ve askerî görüşüdür. Her geminin taşıdığı yük, yaptırım durumu, askerî faaliyete katkısı ve saldırı anındaki statüsü bağımsız olarak belirlenemedi.