Ukrayna için Patriot üretim lisansı görüşmeleri sürüyor

ABD Başkanı Trump ile Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenski, 28 Temmuz 2026'da Washington'daki Beyaz Saray'da bir araya gelerek Patriot hava savunma sistemlerinde kullanılan önleyici füzelerin Ukrayna'da üretilmesine ilişkin olası lisansları görüştü.

Beyaz Saray'ın resmî fotoğraf kaydı görüşmenin tarihini doğrularken, görüşmenin içeriğine ilişkin ayrıntılı açıklama Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Ofisinden geldi. Ukrayna tarafı, lisansların sağlanmasına yönelik sürecin ve ekipler arasında yürütülecek çalışmaların ele alındığını bildirdi.

Ancak Trump, 31 Temmuz'da Camp David'de düzenlenen kabine toplantısında, Washington'ın Ukrayna'ya Patriot füzeleri üretme yetkisi vermeyi henüz kabul etmediğini söyledi. Trump, ❝Henüz bunu kabul etmedik. Bunu konuşuyoruz.❞ ifadesini kullandı ve teknoloji paylaşımının değerlendirilmesi gereken bir konu olduğunu belirtti.

İmzalı lisans veya ortak üretim anlaşması doğrulanmadı

Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Ofisi, 28 Temmuz tarihli açıklamasında görüşmeleri Trump'ın lisans sağlanmasına ilişkin “kararının uygulanması” çerçevesinde tanımladı. Trump'ın üç gün sonraki açıklaması ise ABD tarafında nihai onayın henüz verilmediğini ortaya koydu.

Tarafların siyasi düzeyde bir konuyu görüşmesi veya çalışmaları sürdürme niyeti açıklaması; teknik verilerin aktarılmasına izin veren bir ihracat lisansının, hükümetler arası satış belgesinin ya da şirketler arasında imzalanmış üretim sözleşmesinin yerine geçmiyor.

İncelenen Beyaz Saray, Ukrayna Cumhurbaşkanlığı, ABD Dışişleri Bakanlığı, Savunma Güvenlik İşbirliği Ajansı ve Lockheed Martin kayıtlarında, 3 Ağustos itibarıyla Ukrayna'ya Patriot önleyici füze üretim lisansı verildiğini gösteren imzalı bir belge, finansal tutar, üretim takvimi veya tesis planı yayımlanmadı. Kamuya açık kayıtların bulunmaması, kapalı yürütülebilecek teknik temasları dışlamıyor ancak tamamlanmış bir anlaşmanın doğrulanmasına da imkân vermiyor.

Lockheed Martin ile üretim seçenekleri ele alındı

Cumhurbaşkanı Zelenski, Beyaz Saray görüşmesinin ardından 28 Temmuz'da Lockheed Martin temsilcileriyle bir araya geldi. Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Ofisi, toplantıda Patriot sistemleri için füzeler dahil olmak üzere ortak üretim, teknoloji paylaşımı ve Ukrayna'daki üretim kapasitesinin geliştirilmesinin görüşüldüğünü açıkladı.

Ukrayna tarafına göre teknik ekipler olası ortak üretim çözümleri üzerinde çalışıyor. Bununla birlikte açıklamada hangi füze modelinin üretileceği, üretim hattının nerede kurulacağı, lisansın hangi hakları kapsayacağı, maliyet, adet veya başlangıç tarihi belirtilmedi.

Lockheed Martin, Patriot sisteminde kullanılan PAC-3 Missile Segment Enhancement önleyicisinin üreticisi konumunda bulunuyor. Şirketin 3 Ağustos'a kadar yayımlanan basın açıklamaları arasında Ukrayna ile imzalanmış bir PAC-3 üretim lisansı veya ortak üretim sözleşmesine ilişkin ayrı bir duyuru yer almadı.

Ankara görüşmesindeki açıklamalar sürecin başlangıcını oluşturdu

Trump ile Zelenski, 8 Temmuz'da Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi sırasında da Patriot önleyicilerinin üretimini görüştü. Beyaz Saray'ın resmî kayıtları ikili görüşmeyi doğrularken, Ukrayna Cumhurbaşkanlığı daha sonra lisanslar konusunda “siyasi karar” alındığını bildirdi.

Trump'ın 31 Temmuz'daki açıklaması, Ankara'daki siyasi beyanın henüz tamamlanmış hukuki ve ticari düzenlemelere dönüşmediğini gösterdi. Bu nedenle süreç, kamuya açık bilgiler temelinde müzakere ve teknik değerlendirme aşamasında bulunuyor.

DSCA kayıtlarında üretim lisansı yer almıyor

Savunma Güvenlik İşbirliği Ajansının kamuya açık kayıtlarında Ukrayna için Ağustos 2025'te 179,1 milyon dolar, Kasım 2025'te ise 105 milyon dolar tahmini değerinde iki ayrı Patriot bakım ve idame paketi bulunuyor. Bu bildirimler mevcut sistemlerin işletilmesi, onarımı ve desteklenmesiyle ilgili olup Ukrayna'da füze üretimi veya teknoloji lisanslamasını kapsamıyor.

DSCA, 6 Şubat 2026'dan sonraki Kongre bildirimlerinin ABD Dışişleri Bakanlığının internet sitesinde yayımlanacağını belirtiyor. İncelenen DSCA ve Dışişleri kayıtlarında Ukrayna için Patriot önleyici üretim lisansı, ortak üretim anlaşması veya buna bağlı bir satış bildirimi tespit edilmedi.

Ukrayna ve Rusya farklı değerlendirmeler yapıyor

Ukrayna yönetimi, Patriot önleyicilerinin daha fazla sayıda ve daha kısa sürede temin edilmesini hava savunmasının öncelikli ihtiyaçlarından biri olarak tanımlıyor. Kiev, lisanslı veya ortak üretimin tedarik kapasitesini artırabileceğini savunuyor.

Rusya yönetimi ise ABD ve diğer Batılı ülkelerin Ukrayna'ya silah ve askerî teknoloji sağlamasına karşı çıkıyor. Kremlin Sözcüsü Peskov, 9 Temmuz'da Ankara'daki ilk lisans açıklamasına ilişkin değerlendirmesinde, yeni silah ve teknoloji transferlerinin çatışmayı uzatacağı görüşünü dile getirdi.

İki tarafın savaşın seyri ve silah desteğinin sonuçları hakkındaki değerlendirmeleri birbirinden farklılığını koruyor.