Pentagon savunma sanayisinden ABD mühimmat üretimini hızlandırmasını istedi

UPI'nin ABD tarihine göre 8 Ağustos'ta yayımladığı "Pentagon pushes defense industry to replenish U.S. arsenal faster" başlıklı haber, eski bir haberin yeniden dolaşıma sokulmuş hali değil. Haberin yeni unsuru, Savunma Bakan Yardımcısı Feinberg'in 5 Ağustos Çarşamba günü savunma sanayisi yöneticilerine gönderdiği bildirilen ve 21 günlük süre tanıyan yeni talimat. The Washington Post haberi 8 Ağustos saat 17.02 EDT'de yayımladı; bu saat Türkiye'de 9 Ağustos 00.02'ye karşılık geliyor. Anadolu Ajansı da gelişmeyi 9 Ağustos tarihli haberinde aktardı.

Pentagon Baş Sözcüsü Parnell, The Washington Post'a yaptığı açıklamada Feinberg notunun gerçek olduğunu doğruladı ve belgenin 2028 mali yılı bütçe hazırlıklarına girdi sağlayacağını bildirdi. Bununla birlikte canlı taramada notun tam metninin Pentagon'un kamuya açık internet sitesinde ayrıca yayımlanmış bir kopyasına rastlanmadı; dolayısıyla notun ayrıntıları The Washington Post'un elde ettiği belgeye ve Pentagon'un gazeteye verdiği teyide dayanıyor.

Yeni talimat mevcut mühimmat hızlandırma politikasını ileri taşıyor

The Washington Post'un gördüğü nota göre Feinberg, şirketlerden en geç 21 gün içinde kritik kabiliyetler için teslimat programlarını hızlandıracak veya üretimi artıracak somut planlar istedi. Notta ayrıca yeni sermaye yatırımları, tesis genişletmeleri, daha yüksek ve sürdürülebilir üretim hacimleri ile şirketlerin kendi kaynaklarını ne ölçüde devreye sokabileceğine ilişkin öneriler talep edildi. Feinberg'in "Yıllar süren geliştirme döngüleri kabul edilemez" ifadesini kullandığı aktarıldı.

Belgede 2028 bütçe incelemesi kapsamında hızlandırılması veya alımlarının artırılması değerlendirilen kabiliyetler arasında Next Generation Interceptor (NGI), National Advanced Surface-to-Air Missile System (NASAMS), mobil hava savunma radarı, gelişmiş pilot eğitim sistemi ve uzay tabanlı füze takip sistemi bulunuyor. Bunların her biri için yeni sözleşme verildiği anlamına gelmiyor; belgede söz konusu programlar "hızlandırma veya ilave tedarik için değerlendirme" kapsamındaki alanlar olarak aktarılıyor.

Talimatın kendisi yeni ve bağımsız isimlendirilmiş bir tedarik programından çok, Pentagon'un daha önce başlattığı Acquisition Transformation Strategy, "Arsenal of Freedom" yaklaşımı ve Munitions Acceleration Council çalışmalarının yeni bir uygulama aşaması niteliğinde. Kasım 2025 tarihli resmi strateji, kritik silah ve mühimmatlarda üretim ve savaş zamanı kapasitesinin artırılmasını ve savunma sanayi tabanının "savaş zamanı temposuna" geçirilmesini açık hedefler arasında sayıyor.

Lockheed Martin, Northrop Grumman ve RTX üretim artışında öne çıkıyor

The Washington Post'a göre temmuz sonundaki bir Beyaz Saray toplantısına Lockheed Martin, Northrop Grumman, Boeing, Anduril ve Palantir dahil geleneksel savunma şirketleriyle teknoloji firmaları katıldı. Bunların tamamının Feinberg notunda belirli bir silah için yüklenici olarak görevlendirildiği doğrulanmış değil; isimler mevcut üretim ve finansman baskısını ele alan daha geniş sanayi görüşmelerinde geçiyor.

Resmi Pentagon kayıtları ise bazı şirket ve sistemlerde somut üretim artışını doğruluyor. Pentagon 3 Ağustos'ta Northrop Grumman ve Lockheed Martin ile PAC-3 MSE ve THAAD tedarik zincirine yönelik çerçeve anlaşmalar açıkladı. Hedef, PAC-3 üretim kapasitesini üç katına, THAAD kapasitesini dört katına çıkarmak; PAC-3 için ikinci katı yakıtlı roket motoru kaynağı oluşturmak ve THAAD yapısal parçalarının üretimini büyütmek.

Lockheed Martin ayrıca 29 Temmuz'da PAC-3 MSE için yedi yıllık çok yıllı düzenlemenin toplam değerinin 58,62 milyar dolara ulaştığını açıkladı. Şirkete göre yeni 53,86 milyar dolarlık sözleşme değişikliği, nisanda verilen 4,7 milyar dolarlık ilk yıl düzenlemesini tamamlıyor ve PAC-3 MSE üretim kapasitesinin 2030 sonuna kadar üç katına çıkarılmasını destekliyor. RTX'in Raytheon birimi de şubatta Pentagon ile beş, azami yedi yıllık çerçeve anlaşma açıkladı; hedefler arasında Tomahawk üretimini yılda 1.000'in üzerine, AMRAAM üretimini en az 1.900'e, SM-6 üretimini 500'ün üzerine çıkarmak, SM-3 Block IIA üretimini artırmak ve SM-3 Block IB üretimini hızlandırmak yer alıyor.

Pentagon, geleneksel ana yüklenicilerin dışına da açılıyor. Mayıs ayında Anduril, CoAspire, Leidos ve Zone 5 ile Low-Cost Containerized Missiles (LCCM) programı için; Castelion ile düşük maliyetli hipersonik sistemlerin ölçeklendirilmesi için çerçeve anlaşmalar duyuruldu. LCCM portföylerinde 2027'den başlayarak üç yılda 10 binden fazla düşük maliyetli seyir füzesine ulaşılması hedeflenirken, Castelion'ın Blackbeard sistemi için testlerin tamamlanması halinde yılda en az 500 füzelik üretim öngörülüyor.

Stok seviyelerine ilişkin iddialar Pentagon tarafından tartışılıyor

Üretimi hızlandırma baskısının arka planında İran savaşındaki yüksek mühimmat tüketimi bulunuyor. Reuters, 4 Ağustos'ta konuya yakın anonim kaynaklara dayanarak ABD'nin ATACMS ve PrSM uzun menzilli hassas vuruş mühimmatlarının "neredeyse tamamını" kullandığını ve Tomahawk küresel stokunun yarıya yakın bölümünün harcandığını bildirdi. Aynı haberde CSIS tahminlerine atfen Patriot füzelerinin yaklaşık yüzde 65'inin tüketildiği ve THAAD stokunun ise savaş öncesine göre en az yüzde 38 azaldığı aktarıldı. Reuters, Tomahawk miktarını bağımsız olarak doğrulayamadığını özellikle belirtti.

Bu rakamlar kamuya açık resmi stok verileri değil. Başkan Trump, ABD'nin "ihtiyacından çok daha fazla" mühimmata sahip olduğunu savunurken Pentagon Baş Sözcüsü Parnell de ordunun operasyonları yürütmek için ihtiyaç duyduğu bütün kabiliyetlere sahip olduğunu söyledi. Beyaz Saray ve Pentagon ayrıca bazı haberlerde kullanılan "kritik mühimmat sıkıntısı" nitelemesine itiraz etti. Dolayısıyla sınıflandırılmış stok düzeylerinin tam boyutu bağımsız biçimde teyit edilemiyor.

Finansman boyutunda Savunma Bakanı Hegseth, 21 Temmuz'da Senato'da İran savaşının Pentagon'a o tarihe kadar 37,5 milyar dolara mal olduğunu söyledi ve bakanlık 67,1 milyar dolarlık ek kaynak istedi. Talebin yaklaşık 21 milyar doları mühimmata, 2,4 milyar doları insansız sistemlere ayrılmış durumda. Buna ek olarak Washington Post ve AA, Pentagon'un daha geniş üretim planlarının Kongre'de bekleyen yaklaşık 1,15 trilyon dolarlık savunma harcama tasarısına da bağlı olduğunu aktardı.

Sonuç olarak 9 Ağustos itibarıyla haberin yeni gelişme unsuru doğrulanıyor: 5 Ağustos tarihli Feinberg notu ve sanayiye verilen 21 günlük plan sunma süresi yeni. Ancak ABD'nin mühimmat üretimini hızlandırma politikası yeni başlamış değil; Munitions Acceleration Council, Acquisition Transformation Strategy ve 2026 boyunca imzalanan PAC-3, THAAD, Tomahawk ve diğer mühimmat anlaşmaları aylardır sürüyor. Yeni not, bu mevcut politikanın daha sert takvim ve sermaye taahhütleriyle uygulanmasını amaçlayan güncel bir adım olarak değerlendirilebilir.

ARŞİV/FILE PHOTO: Görsel, ABD Donanmasına ait bir savaş gemisinden ateşlenen bir Tomahawk seyir füzesini göstermektedir (USS Sterett, 2010); güncel İran savaşı sırasında çekilmemiş temsili bir görüntüdür.