ABD ile İran arasındaki çatışma Hürmüz Boğazı ve Körfez'e yayıldı

İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattığını duyurmasının ardından ABD ordusu İran'daki askeri hedeflere yönelik saldırılarını genişletti. Tahran yönetimi, Körfez ülkelerindeki ABD varlıklarına füze ve insansız hava araçlarıyla karşılık verirken bölgedeki güvenlik alarmı yükseldi, petrol fiyatları arttı ve hava ulaşımındaki aksaklıklar sürdü.

ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'nın kontrolü ve ticari gemilerin geçişi üzerinden tırmanan gerilim, karşılıklı hava, füze ve insansız hava aracı saldırılarıyla Körfez bölgesine yayıldı. İran, izin verilmeyen bir güzergahı kullandığını ileri sürdüğü sivil bir gemiye uyarı ateşi açılmasının ardından Hürmüz Boğazı'nın geçişlere kapatıldığını duyurdu. Umman açıklarında saldırıya uğrayan Kıbrıs bayraklı “GFS Galaxy” adlı konteyner gemisindeki 23 mürettebat kurtarılırken Hindistan vatandaşı bir denizcinin kayıp olduğu bildirildi. İran makamları, bölgede istikrar sağlanmasının ardından gemilere yeniden geçiş izni verileceğini açıkladı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), gemilere yönelik saldırılara karşılık olarak İran'daki askeri hedeflerin vurulduğunu bildirdi. CENTCOM, saldırıların bir aşamasında yaklaşık 140 İran askeri hedefinin vurulduğunu, üç geceye yayılan operasyonlarda hedef alınan noktaların toplam sayısının 300'ü geçtiğini açıkladı. Hava savunma sistemleri, kıyı radarları, füze ve İHA altyapısı ile küçük askeri teknelerin hedefler arasında bulunduğu belirtildi. Komutanlık, son saldırı dalgasında savaş uçaklarının ve savaş gemilerinin yanı sıra hava ve deniz insansız araçlarının da kullanıldığını duyurdu. ABD tarafı, operasyonların İran'ın ticari gemilere saldırma kapasitesini azaltmayı ve seyrüsefer serbestisini korumayı amaçladığını savundu.

İran, boğazdan geçişin mümkün olmadığını açıklarken Washington yönetimi bu duyuruyu reddetti. ABD Başkanı Trump, saldırıların sürdüğünü belirtirken ABD makamları, “İran boğazı kontrol etmiyor. Trafik akıyor.” açıklamasını yaptı. ABD öncülüğündeki deniz güvenliği birimleri, Umman kıyılarına yakın genişletilmiş güney koridorunun çift yönlü geçişlere açık olduğunu bildirdi. ABD'li yetkililer, son 24 saatte yaklaşık 20 gemiye boğazdan geçiş sırasında refakat edildiğini bildirdi. Bununla birlikte gemi takip verileri, bölgedeki ticari trafiğin halen düşük seviyede seyrettiğine işaret etti.

ABD'nin 11 bin füzeyi kapsayan ek savaş hazırlığı talimatı verdiğine ilişkin iddia, 13 Temmuz 2026 itibarıyla CENTCOM, Pentagon veya Beyaz Saray tarafından doğrulanmadı. Doğrulanabilen ayrı açıklamada Başkan Trump, İran'ın kendisine yönelik bir suikast girişiminde bulunması halinde 1000 füzenin kullanıma hazır olduğunu ve bunları binlerce füzenin daha takip edebileceğini söyledi. Trump ayrıca böyle bir durumda İran'a çok ağır karşılık verilmesi yönünde talimat verdiğini belirtti. Bu nedenle “11 bin füzelik ek hazırlık” bilgisi teyit edilmiş bir askeri karar olarak değil, doğrulanmamış bir iddia olarak değerlendiriliyor.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD saldırılarına karşılık olarak Kuveyt, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Ürdün ve Umman'daki ABD bağlantılı askeri hedeflere füze ve İHA saldırıları düzenlediğini açıkladı. İran tarafı, Kuveyt'te konuşlu ABD'ye ait HIMARS çok namlulu roketatar sistemlerini “hassas bir İHA operasyonuyla” imha ettiğini ileri sürdü. ABD veya Kuveyt makamlarından bu iddiayı doğrulayan bir açıklama yapılmadı. İran kaynaklarının ABD personelinin öldüğüne ilişkin iddiaları da bağımsız kaynaklarca teyit edilmedi. Kuveyt ordusu ise ülkenin kuzeyindeki üç kara sınır noktasının ve Kuveyt Petrol Şirketine ait açık deniz sondaj platformunun saldırıya uğradığını doğruladı. Platformda maddi hasar meydana geldiği ve bir çalışanın yaralandığı açıklandı ancak saldırıların sorumlusu konusunda ilk aşamada bilgi verilmedi. İran Devrim Muhafızları ayrıca Katar'daki bir uçak bakım merkezi ve komuta tesisini, Bahreyn'deki ABD bağlantılı noktaları ve Umman'daki askeri destek platformlarını hedef aldığını savundu. Bu açıklamalardaki hasar boyutuna ilişkin bağımsız doğrulama sınırlı kaldı.

Katar yönetimi güvenlik tehdit seviyesini yükselterek halka kapalı alanlarda kalma çağrısı yaptı. Bahreyn'de hava saldırısı sirenleri devreye alınırken ülke yönetimi bazı İran kaynaklı hava tehditlerinin önlendiğini açıkladı. Katar, saldırılar sırasında düşen şarapnel parçaları nedeniyle aralarında bir çocuğun da bulunduğu üç kişinin yaralandığını bildirdi. Birleşik Arap Emirlikleri sınırları dışında füze tehditlerinin tespit edildiğini, Bahreyn ise birden fazla hava saldırısının önlendiğini duyurdu. Bölge ülkeleri, topraklarındaki ABD üslerinin hedef alınmasını egemenliklerinin ihlali olarak nitelendirirken hava savunma sistemlerini yüksek hazırlık seviyesine geçirdi.

Hürmüz Boğazı çevresindeki güvenlik tehdidinin yeniden yükselmesi, küresel petrol arzına ilişkin endişeleri artırdı. Brent petrolün varil fiyatı 13 Temmuz'daki işlemlerde yüzde 4,1 artarak 79,11 dolara, ABD tipi ham petrolün fiyatı da yüzde 4,1 yükselişle 74,37 dolara çıktı. Analistler, fiyat hareketinde fiziksel arz kesintisinin yanı sıra boğazdaki geçiş belirsizliğinin oluşturduğu jeopolitik risk priminin etkili olduğunu belirtti. Gerilim, döviz ve hisse piyasalarına da yansıdı. Dolar güvenli liman talebiyle değer kazanırken Asya borsalarında satışlar görüldü. Önceki saldırı dalgasının ardından Dubai ana endeksi yüzde 1,5, Abu Dabi piyasası yüzde 0,6 ve Katar endeksi yüzde 0,8 gerilemişti.

Bölgedeki çatışmanın hava sahaları ve uçuş güvenliği üzerindeki etkisi nedeniyle çok sayıda uluslararası hava yolu şirketinin Dubai ve diğer Körfez kentlerine yönelik seferlerinde iptal, erteleme ve rota değişiklikleri devam etti. AirBaltic, Air Canada, KLM, British Airways ve ITA Airways'in de aralarında bulunduğu bazı şirketler Dubai uçuşlarını farklı tarihlere kadar askıya aldı. Bazı taşıyıcılar seferlerini yeniden başlatırken bölgedeki güvenlik durumuna bağlı operasyonel belirsizliğin sürdüğü bildirildi. Polonya Dışişleri Bakanlığı da vatandaşlarına İran, Irak, İsrail, Katar, Kuveyt, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri başta olmak üzere bölge ülkelerine ve bu ülkeler üzerinden transit seyahatlerden kaçınmaları çağrısında bulundu.

Karşılıklı saldırılar, Hürmüz Boğazı'nın fiili durumu ve Körfez'deki ABD üslerinin güvenliği konusunda belirsizliği artırırken diplomatik girişimlerin sonuç verip vermeyeceği, bölgesel çatışmanın seyri açısından belirleyici olacak.