Nijer'de Boru Hattı Krizi: İsyancılar Cuntanın "Oksijenini" Kesiyor

Vatansever Özgürlük ve Adalet Hareketi (MPLJ), Nijer'in en büyük gelir kaynağı olan 2.000 kilometrelik petrol boru hattına yönelik sabotajlarını artırarak, askeri cuntayı ekonomik olarak köşeye sıkıştırmayı hedefliyor.

Nijer'deki bir isyancı grup, ülkenin mali durumunu zayıflatabilecek ve yönetimdeki cuntanın iktidarını tehdit edebilecek bir şekilde petrol üretim altyapısına saldırdı.

2024 yılında kurulan Vatansever Özgürlük ve Adalet Hareketi (MPLJ), Afrika'nın en büyük boru hattına yönelik bir dizi saldırı ile güç kazandı. Bu boru hattı, Nijer'in petrol zengini doğu çöllerinden Benin kıyısına kadar uzanan yaklaşık 2,000 kilometre uzunluğundadır. İsyancıların ana hedefleri, cuntanın ve lideri General Abdourahamane Tiani'nin ana gelir kaynağını temsil eden iki Çinli petrol şirketidir.

MPLJ lideri Moussa Kounaï, Jeune Afrique dergisine verdiği 12 Ocak tarihli röportajda, “Boru hattını yok etmek, General Tiani'yi yok etmek demektir” dedi. “Bu meşru olmayan rejim, tüm Nijerliler için durumu daha da istikrarsız ve tehlikeli hale getirdi. Bugün hayatta kalıyorsa, yalnızca petrol parası sayesinde. Bu nedenle, Çinli ortaklarımızdan bu rejimi finanse etmeyi durdurmalarını istedik, ama dinlemiyorlar.”

Nijer'in Çin'e olan borcu hızla artmaya devam ediyor. Nisan 2024'te, junta, ham petrol satışları karşılığında %7 faizle 400 milyon dolarlık bir avans aldı. Ancak devam eden boru hattı sabotajları geri ödemeyi geciktirdi. Boru hattının her gün kapalı kalmasının, hükümete ve Çinli yatırımcılara yaklaşık 10 milyon dolarlık bir gelir kaybına mal olduğu bildiriliyor.

MPLJ, Nijer'deki ham petrol üretimini durdurmayı hedefliyor ve bu, Temmuz 2023'te görevden alınan demokratik olarak seçilmiş başkan Mohamed Bazoum'u geri getirmek için bir araç olarak kullanılıyor.

Kounaï, “Bu petrol bizim, ama biz ondan faydalanmıyoruz” dedi. “Tüm Nijerlileri mücadeleye katılmaya çağırıyorum: bizim savaşımız sizin savaşınızdır. Tiani'nin oksijenini keseceğiz.”

Kounaï, MPLJ'yi, darbenin ardından ortaya çıkan kuzeydoğu Nijer merkezli Vatansever Kurtuluş Cephesi (FPL) ile yaşadığı bir anlaşmazlık ve ayrılış sonrası kurdu. FPL, liderlerinin tutuklanmasının ardından parçalandı ve silahsızlandı.

İsveç merkezli bir risk danışmanlığı olan Afrika Güvenlik Analizi (ASA), MPLJ'nin ilk operasyonlarının sembolik uyarılar gibi göründüğünü, ancak grubun saldırılarını artırdığını belirtti. Kasım 2025'te bir ve Aralık 2025'te iki saldırı gerçekleştirdi.

ASA, 17 Ocak tarihli raporunda, “Aynı ay içinde ve aynı operasyon alanında iki saldırının gerçekleşmesi, stratejik ekonomik varlıklar üzerinde sürekli baskı uygulama niyetini ve güvenlik önlemlerine karşı dayanıklılığı göstermektedir” dedi. “Grubun operasyonel yaklaşımı, ekonomik zorbalık, itibar zedelenmesi ve siyasi baskı sağlama amacına yönelik görünmektedir, toprak kontrolü değil.”

MPLJ, Nijer'in doğusundaki Diffa bölgesindeki Agadem petrol sahalarını çevreleyen çöl alanlarında faaliyet göstermektedir ve yerel pastoral ve göçebe klanların bir uzantısı olduğunu iddia etmektedir. MPLJ, Çin Ulusal Petrol Şirketi (CNPC) ve onun yan kuruluşu Batı Afrika Petrol Boru Hattı Şirketi'nin (WEPCO) boru hattını kendi topraklarında inşa ederken yerel personel istihdam etme sözü verdiklerini belirtmektedir.

MPLJ'nin ikinci komutanı Brahim Mohamed Hagar, bazı Nijerlilerin işe alındığını, ancak “neredeyse hiçbiri bölgeden değil” olduğunu söyledi. “Çinliler, kendi personelini Çin'den getirmeyi ve Niamey'den birkaç Nijerli işe almayı tercih ediyorlar” dedi.

Nijer'in Sektörlerde Vatandaş Katılımı İnisiyatifi'nin (NIPCI) yürütme direktörü Lol Oumar Arami, Agadem boru hattı için eski güvenlik müdürü olarak Hagar'ın değerlendirmesine katıldığını belirtti.

“Çinli şirketler 2011'de Nijer petrolünü çıkarmaya başladığından beri, bölgedeki göçebe topluluklardan işe alım sözü asla tutulmadı” dedi. “Ayrıca, yerel nüfus için ayrılan fonlar belediyeler tarafından saptırıldı. En basit işler bile, yabancılar tarafından yapılıyor.”

Kounaï, Çinli çıkarım operasyonlarının yerel kalkınmayı desteklemesi gerektiğini, ancak bunun başarısız olduğunu ifade etti.

“Burada her şeyden yok” dedi. “Hastane yok, su için kuyu yok, okul yok. Çocuklar geçici barakalarda eğitim alıyor. Sürüler, kirlilik nedeniyle ölüyor.”