Afrika Organize Suç Endeksi 2025: Finansal Suçlar ve Yabancı Aktörlerin Yükselişi

Afrika, dünyanın en yüksek suç oranları ve bu suçlara karşı en düşük dayanıklılık seviyeleri ile karşı karşıya kalmaya devam ediyor.

Transnasyonal Organize Suçlarla Mücadele için Afrika'nın Yanıtını Güçlendirme Projesi (ENACT) tarafından hazırlanan 2025 Afrika Organize Suç İndeksi, Afrika ülkelerini etkileyen en yaygın suçların finansal suçlar olduğunu, bunu insan ticareti, yenilenemez kaynak suçları (kaçak madencilik gibi), sahte ürün ticareti ve silah kaçakçılığının izlediğini bildirdi. Finansal ve sahte ürün suçlarındaki artış, küresel eğilimleri yansıtıyor.

2019'da ilk ENACT raporu yayımlandığından bu yana, 2025 yılına kadar kokain ticareti kıtadaki en hızlı büyüyen suç pazarı oldu; bunu, çatışma bölgelerinden kaçan insanların etkisiyle insan kaçakçılığı izledi. Yeni rapor, 2023 ile 2025 yılları arasında derlendi.

Doğal kaynakların yasadışı çıkarılmasıyla ilgili suçlar sürekli olarak öne çıksa da, silah kaçakçılığı, bitki ve yaban hayatın yasadışı ticareti ve siber bağımlı suçlar 2023'ten bu yana kısmen azalmıştır; bu dönemde finansal suçlar ve sahte ürün ticareti önemli ölçüde artış göstermiştir.

Rapor, "Devletle iç içe geçmiş aktörler, özellikle, 2019'daki ilk değerlendirmeden bu yana suçluluğun en baskın sürücüleridir; resmi otoriteyi kullanarak yasadışı ekonomileri mümkün kılmakta ve sürdürmektedirler," dedi.

Suç ağları, mafya tarzı gruplar, yabancı aktörler ve kar amacı güden özel sektör aktörleri — kâr amacıyla faaliyet gösteren sivil toplum grupları ve şirketler — suçun sürücüleri olarak vurgulandı. Bu gruplar arasında, 2023'ten bu yana yabancı aktörlerin ve özel sektör aktörlerinin etkisi en fazla artış göstermiştir. Batı Afrika, Afrika'daki ve dünyadaki yabancı aktörlerin en fazla yer aldığı bölge olarak sıralandı; bu durum büyük ölçüde küresel kokain yollarına bağlıdır. Özel sektör aktörleri ise Doğu Afrika'da en belirgin şekilde öne çıkmaktadır. Rapor, mafya tarzı gruplar ve suç ağlarının 2019 ile 2025 arasında kıtasal düzeyde etkilerinin yalnızca kısmen arttığını belirtti.

Bölgesel Dağılım

Orta Afrika'da en büyük suç pazarları yenilenemez kaynak suçları, ardından insan ve silah kaçakçılığı, finansal suçlar ve bitki ile yaban hayatın yasadışı ticareti ile devam etmektedir. Doğu Afrika'daki en büyük suç pazarı insan ticareti olup, bunu silah kaçakçılığı, insan kaçakçılığı, finansal suçlar ve yenilenemez kaynak suçları izlemektedir. Kuzey Afrika'da finansal suçlar baskın olup, ardından insan kaçakçılığı, esrar ticareti, sentetik uyuşturucu ticareti ve sahte ürün ticareti gelmektedir.

Güney Afrika, en çok finansal suçlar, ardından yasadışı yaban hayat suçları, yenilenemez kaynak suçları, eroin ticareti ve esrar ticareti ile boğuşmaktadır. Güney Afrika, köklü çeteler, yaygın dolandırıcılık, zimmetine para geçirme ve yolsuzluk ile mücadele etmektedir.

Küresel Organize Suçlarla Mücadele İnisiyatifi'nden analist Rumi Matamba, önceki ENACT raporlarından bir farkın, Güney Afrika'daki organize suçlarda teknolojinin artan kullanımı olduğunu belirtti.

“Gerçekten de, Güney Afrika siber bağımlı suç puanını artırdı ve bu, bölgedeki diğer ülkelere kıyasla oldukça yüksek bir sıralamaya sahip,” dedi Matamba, Güney Afrika'nın kamu yayıncısı SABC News'a. “Bu nedenle, organize suçları kolaylaştırmada teknolojinin kullanımının gözlemlendiği belirtilmiştir.”

Yolsuzluk nedeniyle, kokain ticareti Batı Afrika'nın en büyük suç pazarı haline gelmiştir; bunu insan ticareti, sahte ürün ticareti, yenilenemez kaynak suçları ve finansal suçlar izlemektedir.

Genel olarak, organize suçlara karşı dayanıklılık 2023 ile 2025 arasında kıtasal düzeyde hafif bir azalma göstermiştir. Rapor, bunun nedenlerini; yetersiz kara para aklama çabaları, yetersiz ekonomik düzenleyici kapasite, etkisiz siyasi liderlik ve yönetim, yargı sistemlerindeki kusurlar, azalan toprak bütünlüğü, kolluk kuvvetleri ile ilgili endişeler ve devlet dışı aktörlerin eylemleri olarak sıraladı. Sadece Güney Afrika ve Batı Afrika, ortalamanın üzerinde dayanıklılık puanları kaydetmiştir.